Najważniejsze informacje w skrócie:
- Podpis poręczenia oznacza odpowiedzialność za cudzy dług, a bank może dochodzić zapłaty także od Ciebie, w granicach zapisanych w umowie poręczenia.
- Bank może pozwać poręczyciela od razu, jeśli w umowie nie ma zapisu, że najpierw dochodzi od dłużnika głównego.
- Zasada 60+30 dotyczy przetwarzania danych po spłacie: opóźnienie powyżej 60 dni oraz uprzedzenie co najmniej 30 dni wcześniej.
- Zrób dziś: sprawdź limit kwotowy, datę końcową, katalog kosztów, a przy wekslu in blanco dopilnuj deklaracji wekslowej i sumy maksymalnej.
Dane aktualne na: 12/12/2025 r.
Metodyka: podstawy prawne: Kodeks cywilny (poręczenie: art. 876–887, odpowiedzialność poręczyciela: art. 881), Prawo bankowe (w tym art. 105 i 105a), Kodeks postępowania cywilnego (pozew, nakaz zapłaty, sprzeciw, egzekucja), Prawo wekslowe (weksel in blanco i deklaracja).
Odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.; maksymalne odsetki za opóźnienie = 2 × odsetki ustawowe za opóźnienie.
Przy stopie referencyjnej 4,00% (obowiązuje od 04/12/2025 r.) daje to: 9,50% oraz maksymalnie 19,00%.
Jeśli kredytobiorca przestaje płacić, bank dochodzi należności także od poręczyciela. Poniżej masz praktyczny przewodnik: jak ograniczyć ryzyko przed podpisem, co robić po wypowiedzeniu umowy i jak bronić się w sporze.
Na czym polega poręczenie i czym różni się od współkredytu oraz weksla in blanco?
Współkredyt oznacza bycie stroną umowy kredytu i pełną odpowiedzialność za całość zadłużenia (także niezależnie od relacji między współkredytobiorcami). Weksel in blanco to odrębny papier wartościowy: po uzupełnieniu zgodnie z deklaracją wekslową może stanowić samodzielną podstawę roszczenia, dlatego kluczowe są: deklaracja uzupełnienia i suma maksymalna.
Decyzja: przy poręczeniu żądaj limitu kwotowego i czasu trwania; przy wekslu dopilnuj jasnej deklaracji, sumy maksymalnej i przesłanek uzupełnienia.
Kiedy odpowiadam wobec banku i za jaki zakres długu odpowiadam?
Zakres bywa opisany szeroko, dlatego przed podpisem sprawdź: limit kwotowy, czas trwania oraz katalog kosztów. Przy długu przyszłym (np. limit odnawialny) limit kwotowy ma znaczenie krytyczne, bo wyznacza górną granicę odpowiedzialności. Zwłoka dłużnika uruchamia naliczenia także wobec poręczyciela, o ile poręczenie nie ogranicza ich zakresu.
Wniosek: sprawdzasz limit, katalog kosztów i zdarzenia podwyższające dług, a przy negocjacji próbujesz wyłączyć część kosztów (np. niektóre opłaty windykacyjne).
Co się dzieje po zaprzestaniu spłaty rat i jak bank egzekwuje dług od poręczyciela?
Typowa sekwencja to: wezwania, propozycje restrukturyzacji, wypowiedzenie, pozew lub nakaz zapłaty, a potem egzekucja. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego komornik może prowadzić egzekucję z rachunków, wynagrodzenia, ruchomości i w razie potrzeby także z nieruchomości poręczyciela, w granicach odpowiedzialności wynikającej z poręczenia.
Wniosek: reagujesz natychmiast, pilnujesz terminów na sprzeciw lub odpowiedź na pozew, żądasz rozliczeń i weryfikacji naliczeń oraz sprawdzasz, czy bank nie wyszedł poza limit poręczenia.
Czy bank pozywa najpierw dłużnika, czy od razu poręczyciela?
W praktyce banki często pozywają dłużnika i poręczyciela łącznie, aby przyspieszyć odzyskanie należności i nie ryzykować sporów o kolejność dochodzenia.
Wniosek: jeśli masz wpływ na treść poręczenia, próbujesz negocjować zapis o kolejności dochodzenia roszczeń (najpierw od dłużnika), bo to ogranicza ryzyko „szybkiego pozwu” wobec poręczyciela.
Jak poręczenie wpływa na mój BIK i zdolność kredytową?
Jeśli pojawi się opóźnienie, dochodzi kwestia przetwarzania danych po spłacie. Mechanizm „60+30” oznacza: opóźnienie powyżej 60 dni oraz uprzedzenie co najmniej 30 dni przed przetwarzaniem danych bez zgody. Po spłacie i rozliczeniu bank powinien aktualizować dane zgodnie z Prawem bankowym.
Decyzja: pobierz raport BIK i sprawdź, czy poręczenie jest raportowane oraz czy dane są prawidłowe: przejdź do instrukcji w CTA.
Jakie prawa i linie obrony ma poręczyciel w sporze z bankiem?
| Kategoria | Przykłady zarzutów | Efekt |
|---|---|---|
| Formalne | wadliwe doręczenia, brak skutecznego wypowiedzenia, brak legitymacji, niewłaściwy tryb | oddalenie lub umorzenie w części |
| Merytoryczne | błędne naliczenia, spłata, potrącenie, przedawnienie części roszczeń | redukcja kwoty lub oddalenie w części |
| Umowa poręczenia | limit i czas trwania, niejasny katalog kosztów, postanowienia niejednoznaczne | ograniczenie odpowiedzialności do tego, co podpisano |
Wniosek: porządkujesz zarzuty w trzech kategoriach, dołączasz dowody i składasz wnioski, np. o mediację, raty, biegłego, a przy egzekucji także o zabezpieczenie.
Jak rozmawiać asertywnie o poręczeniu, psychologia i relacje
- Asertywność: mów wprost: potrzebuję limitu kwotowego i daty końcowej, bo to wpływa na moją zdolność i ryzyko.
- Kontrakt relacyjny: ustalcie reguły: kiedy dłużnik informuje o problemach, kiedy uruchamiacie plan awaryjny.
- Gdy relacje się psują: przechodzisz na tryb formalny: pisemne uzgodnienia, ugoda, zabezpieczenie regresu.
Decyzja: zanim podpiszesz, uzgadniasz granice, źródła spłaty i reakcję na opóźnienie już od pierwszego dnia zaległości.
Ile realnie tracę zdolności, studium przypadku i szybka kalkulacja
Pan Jan zarabia 7 000 zł netto. Poręcza kredyt z ratą 1 500 zł. Bank dolicza 1 500 zł do jego stałych kosztów.
Skutek praktyczny zależy od polityki banku (DTI, bufor stóp, okres, koszt utrzymania), ale w części scenariuszy taka rata potrafi obniżyć zdolność hipoteczną o kilkaset tysięcy złotych.
Przelicz wpływ poręczenia na przykładzie i sprawdź, co bank liczy jako koszt →
Wniosek: jeśli poręczenie ma zostać podpisane, limit kwotowy i termin końcowy są ważniejsze niż „dobre intencje” dłużnika.
Jak zakończyć lub ograniczyć poręczenie i jak odzyskać pieniądze (regres)?
Zmiana poręczenia w trakcie trwania kredytu co do zasady wymaga aneksu zaakceptowanego przez bank. Jeśli poręczenie dotyczy długu przyszłego, odwołanie może działać tylko przed powstaniem długu, a w pozostałych sytuacjach bank może nie wyrazić zgody. Po spłacie poręczyciel może dochodzić zwrotu od dłużnika (regres). W praktyce kluczowe jest zabezpieczenie: weksel własny z deklaracją, oświadczenie o poddaniu się egzekucji (art. 777 KPC), a czasem hipoteka.
Decyzja: wnioskujesz o aneks (limit, okres, katalog kosztów), po spłacie wysyłasz wezwanie do zapłaty i zabezpieczasz regres, zanim „znikną” aktywa dłużnika.
| Element | Poręczenie | Współkredyt | Weksel in blanco |
|---|---|---|---|
| Status wobec kredytu | Odpowiedzialność za cudzy dług, w granicach poręczenia | Strona umowy kredytu, odpowiedzialność za całość | Papier wartościowy, uzupełnienie wg deklaracji |
| Dochódzenie przez bank | Możliwe bezpośrednio, jeśli brak klauzuli „najpierw od dłużnika” | Zawsze bezpośrednio, za całość | Po uzupełnieniu, zgodnie z deklaracją |
| BIK i zdolność | Ekspozycja widoczna, możliwy spadek zdolności | Pełna ekspozycja | Zależne od raportowania i konstrukcji zabezpieczenia |
| Zgoda małżonka | Bywa wymagana, jeśli bank chce sięgać do majątku wspólnego | Często wymagana | Wpływ pośredni przez egzekucję |
| Przedawnienie (ogólnie) | Najczęściej 3 lata jako roszczenie banku (przedsiębiorcy), a po tytule 6 lat | Jak dla dłużnika głównego | Zależne od roszczenia i trybu dochodzenia |
Ścieżka windykacyjna (orientacyjnie):
- D0, powstaje zaległość
- D+30, monity i propozycja restrukturyzacji (praktyka banków)
- Po przekroczeniu 60 dni opóźnienia, możliwe uprzedzenie „60+30” (warunek przetwarzania danych po spłacie)
- Wypowiedzenie, wymagalność całości
- Pozew lub nakaz, sprzeciw albo odpowiedź w terminie
- Egzekucja: rachunki, wynagrodzenie, majątek
Jak odzyskać regres po spłacie jako poręczyciel
- Zbierz dowody zapłaty, potwierdzenia przelewów, rozliczenie banku, koszty.
- Wyślij wezwanie, termin 7–14 dni, wskaż podstawę i kwotę regresu.
- Zabezpiecz roszczenie, weksel własny z deklaracją, art. 777 KPC, ewentualnie hipoteka.
- Dochodź roszczenia, pilnuj terminów przedawnienia, bo zależą od charakteru roszczenia i okoliczności sprawy.
Checklista, dokumenty i wnioski
- Umowa poręczenia: limity, czas trwania, katalog kosztów, ewentualna kolejność dochodzenia.
- Umowa kredytu: aneksy, harmonogramy, historia spłat.
- Wypowiedzenie: treść, potwierdzenia doręczeń, korespondencja.
- Weksel in blanco: deklaracja wekslowa, suma maksymalna, przesłanki uzupełnienia.
- Pisma procesowe: sprzeciw lub odpowiedź na pozew, wnioski dowodowe, wnioski o mediację, raty, zabezpieczenie.
Przelicz wpływ poręczenia na Twoją zdolność na przykładzie powyżej →
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Tak, bank może pozwać poręczyciela bezpośrednio, jeśli w poręczeniu nie uzgodniono, że najpierw dochodzi roszczeń od dłużnika.
Gdy opóźnienie przekroczyło 60 dni, a bank co najmniej 30 dni wcześniej uprzedził o zamiarze przetwarzania danych bez zgody.
Najczęściej tylko przez aneks zaakceptowany przez bank; jednostronne „odwołanie” zwykle nie działa wobec wierzyciela, gdy dług już istnieje.
Odsetki umowne za opóźnienie nie mogą przekroczyć maksymalnych: 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.).
Co do zasady terminy wynikają z Kodeksu cywilnego (art. 118 i 125) oraz charakteru roszczenia; roszczenia banku jako przedsiębiorcy często przedawniają się po 3 latach, a po prawomocnym tytule co do zasady po 6 latach.
Jeśli bank chce mieć możliwość egzekucji z majątku wspólnego, może żądać zgody; brak zgody zwykle ogranicza egzekucję do majątku osobistego poręczyciela.
Zawrzyj ugodę, weksel własny z deklaracją oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji, a jeśli to możliwe rozważ hipotekę na majątku dłużnika.
- Brak limitu i daty końcowej w poręczeniu.
- Przegapienie terminu na sprzeciw lub odpowiedź na pozew, co kończy się prawomocnością i egzekucją.
- Brak korekty danych w BIK po spłacie lub ugodzie.
Słowniczek, szybkie definicje
- Subsydiarność poręczenia: umowne ograniczenie, że bank dochodzi najpierw od dłużnika głównego.
- Roszczenie regresowe: prawo poręczyciela do zwrotu zapłaconej kwoty od dłużnika.
- Zarzut potrącenia: możliwość zaliczenia własnej wierzytelności na poczet roszczenia.
- Klauzula wykonalności: element umożliwiający egzekucję z tytułu wykonawczego.
- Weksel in blanco: weksel bez pełnej treści w chwili podpisu, uzupełniany zgodnie z deklaracją.
sprawdź limit, czas i katalog kosztów w Twojej umowie, pobierz raport BIK i upewnij się, że poręczenie oraz historia spłat są raportowane prawidłowo, a jeśli masz pismo z sądu, policz terminy na sprzeciw lub odpowiedź na pozew i zbierz dokumenty z checklisty.
Źródła
- Kodeks cywilny (t.j.), Dz.U. 2025 poz. 1071, dostęp 12/12/2025 r.: Dziennik Ustaw
- Prawo bankowe (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1646: ISAP (PDF)
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1568: ISAP (tekst ujednolicony)
- Prawo wekslowe (t.j.), Dz.U. 2022 poz. 282: ISAP (DocDetails)
- NBP, podstawowe stopy procentowe (stopa referencyjna 4,00% od 04/12/2025 r.), dostęp 12/12/2025 r.: NBP
Mapa dowodów
| Teza/liczba w artykule | Źródło | Data |
|---|---|---|
| Poręczyciel odpowiada wobec banku w granicach poręczenia; odpowiedzialność jak współdłużnik solidarny, chyba że umowa stanowi inaczej | Kodeks cywilny (t.j.), Dz.U. 2025 poz. 1071 | 12/12/2025 r. |
| Zasada 60+30 dla przetwarzania danych po spłacie (warunki przetwarzania bez zgody) | Prawo bankowe (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1646 (art. 105a) | 12/12/2025 r. |
| Odsetki ustawowe za opóźnienie = stopa ref. NBP + 5,5 p.p.; maksymalne = 2× | Kodeks cywilny + NBP (stopy od 04/12/2025 r.) | 12/12/2025 r. |
| Stopy NBP: stopa referencyjna 4,00% od 04/12/2025 r. | NBP, podstawowe stopy procentowe | 12/12/2025 r. |
Aktualizacja artykułu: 12 grudnia 2025 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Informacje mają charakter edukacyjny; nie stanowią porady finansowej, prawnej ani rekomendacji inwestycyjnej. Treść nie uwzględnia Twojej indywidualnej sytuacji. Skonsultuj decyzję ze specjalistą. Niektóre linki mogą mieć charakter afiliacyjny i wspierają rozwój serwisu bez dodatkowych kosztów dla Ciebie.
