- Podpis poręczenia oznacza odpowiedzialność za cudzy dług, a bank dochodzi zapłaty od poręczyciela w granicach zapisanych w umowie poręczenia.
- Jeżeli nie uzgodniono inaczej, bank dochodzi roszczenia także bezpośrednio od poręczyciela, bez „czekania” na bezskuteczną egzekucję wobec dłużnika.
- Zasada 60+30 dotyczy przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania: zwłoka powyżej 60 dni oraz upływ co najmniej 30 dni od uprzedzenia o zamiarze przetwarzania danych bez zgody.
- Zrób dziś: sprawdź limit kwotowy, datę końcową, katalog kosztów; przy wekslu in blanco dopilnuj deklaracji wekslowej, przesłanek uzupełnienia i sumy maksymalnej.
Dane aktualne na: 15/01/2026 r.
Metodyka: podstawy prawne: Kodeks cywilny (poręczenie: art. 876–887, forma pisemna pod rygorem nieważności: art. 876 § 2, odpowiedzialność poręczyciela jak współdłużnika solidarnego, jeżeli nie uzgodniono inaczej: art. 881; przedawnienie: art. 118 i 125), Prawo bankowe (w tym art. 105 i 105a), Kodeks postępowania cywilnego (pozew, nakaz zapłaty, sprzeciw, egzekucja; art. 777 KPC), Kodeks rodzinny i opiekuńczy (odpowiedzialność majątkiem wspólnym: art. 41), Prawo wekslowe (weksel in blanco i deklaracja).
Odsetki ustawowe za opóźnienie: stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.; maksymalne odsetki za opóźnienie = 2 × odsetki ustawowe za opóźnienie.
Przy stopie referencyjnej 4,00% (ostatnia zmiana od 04/12/2025 r., stan na 15/01/2026 r.) daje to: 9,50% oraz maksymalnie 19,00%.
Gdy kredytobiorca przestaje płacić, bank prowadzi windykację także wobec poręczyciela. Poniżej masz praktyczny przewodnik: jak ograniczyć ryzyko przed podpisem, co robić po wypowiedzeniu umowy i jak bronić się w sporze.
Na czym polega poręczenie i czym różni się od współkredytu oraz weksla in blanco?
Współkredyt oznacza bycie stroną umowy kredytu i odpowiedzialność za całość zadłużenia (także niezależnie od relacji między współkredytobiorcami). Weksel in blanco to odrębny papier wartościowy: po uzupełnieniu zgodnie z deklaracją wekslową stanowi samodzielną podstawę roszczenia, dlatego kluczowe są: deklaracja uzupełnienia, przesłanki uzupełnienia i suma maksymalna.
Decyzja: przy poręczeniu żądaj limitu kwotowego i czasu trwania; przy wekslu dopilnuj jasnej deklaracji, sumy maksymalnej i przesłanek uzupełnienia.
Kiedy odpowiadam wobec banku i za jaki zakres długu odpowiadam?
Zakres bywa opisany szeroko, dlatego przed podpisem sprawdź: limit kwotowy, czas trwania oraz katalog kosztów. Przy długu przyszłym (np. limit odnawialny) limit kwotowy jest krytyczny, bo wyznacza górną granicę odpowiedzialności. Jeżeli umowa nie ogranicza odsetek i kosztów, narastają one także „w Twoją stronę”, aż do limitu wynikającego z poręczenia.
Wniosek: sprawdzasz limit, katalog kosztów i zdarzenia podwyższające dług; w negocjacjach wyłączasz część kosztów, które nie wynikają wprost z umowy lub są nieprecyzyjnie opisane.
Co się dzieje po zaprzestaniu spłaty rat i jak bank egzekwuje dług od poręczyciela?
Typowa sekwencja to: wezwania, propozycje restrukturyzacji, wypowiedzenie, pozew lub nakaz zapłaty, a następnie egzekucja. Po uzyskaniu tytułu wykonawczego komornik prowadzi egzekucję z rachunków, wynagrodzenia, ruchomości, a w razie potrzeby także z nieruchomości poręczyciela, w granicach odpowiedzialności wynikającej z poręczenia.
Wniosek: reagujesz od razu, pilnujesz terminów na sprzeciw lub odpowiedź na pozew, żądasz rozliczeń i weryfikacji naliczeń oraz sprawdzasz, czy bank nie wyszedł poza limit poręczenia.
Czy bank pozywa najpierw dłużnika, czy od razu poręczyciela?
W praktyce banki często pozywają dłużnika i poręczyciela łącznie, aby przyspieszyć odzyskanie należności i ograniczyć ryzyko procesowe.
Wniosek: jeżeli masz wpływ na treść poręczenia, negocjujesz postanowienie ograniczające odpowiedzialność (limit, termin) oraz rozwiązania „porządkujące” dochodzenie roszczeń (subsydiarność), o ile bank dopuszcza taką konstrukcję.
Jak poręczenie wpływa na mój BIK i zdolność kredytową?
Jeżeli pojawi się opóźnienie, znaczenie ma art. 105a Prawa bankowego i tzw. mechanizm 60+30. W praktyce oznacza to: zwłoka powyżej 60 dni oraz upływ co najmniej 30 dni od uprzedzenia o zamiarze przetwarzania danych bez zgody po wygaśnięciu zobowiązania. Po spłacie bank aktualizuje dane, ale przy sporach najważniejsze są: dowody zapłaty, rozliczenie banku i terminowe wnioski o korektę.
Decyzja: pobierz raport BIK i sprawdź, czy poręczenie jest raportowane oraz czy dane są prawidłowe: przejdź do instrukcji w CTA.
Jakie prawa i linie obrony ma poręczyciel w sporze z bankiem?
| Kategoria | Przykłady zarzutów | Efekt |
|---|---|---|
| Formalne | wadliwe doręczenia, brak skutecznego wypowiedzenia, brak legitymacji, błędny tryb | oddalenie lub umorzenie w części |
| Merytoryczne | błędne naliczenia, spłata, potrącenie, przedawnienie części roszczeń | redukcja kwoty lub oddalenie w części |
| Umowa poręczenia | limit i czas trwania, niejasny katalog kosztów, postanowienia niejednoznaczne | ograniczenie odpowiedzialności do tego, co podpisano |
Wniosek: porządkujesz zarzuty w trzech kategoriach, dołączasz dowody i składasz wnioski, np. o mediację, raty, biegłego; przy egzekucji oceniasz także środki ochrony prawnej, w tym skargi na czynności komornika.
Jak rozmawiać asertywnie o poręczeniu: psychologia i relacje
- Asertywność: komunikat wprost: potrzebuję limitu kwotowego i daty końcowej, bo poręczenie obniża moją zdolność i zwiększa ryzyko.
- Kontrakt relacyjny: ustalacie reguły: kiedy dłużnik informuje o problemach, kiedy uruchamiacie plan awaryjny, jakie są progi „alarmowe”.
- Gdy relacje się psują: przechodzisz na tryb formalny: pisemne uzgodnienia, ugoda, zabezpieczenie regresu.
Decyzja: przed podpisem ustalasz granice, źródła spłaty i reakcję na opóźnienie od pierwszego dnia zaległości.
Ile realnie tracę zdolności: studium przypadku i szybka kalkulacja
Pan Jan zarabia 7 000 zł netto. Poręcza kredyt z ratą 1 500 zł. Bank dolicza 1 500 zł do stałych kosztów.
Jeżeli bank przyjmuje, że maksymalna łączna obsługa zobowiązań wynosi np. 40% dochodu netto, limit „na raty” to 2 800 zł. Po doliczeniu poręczenia zostaje 1 300 zł. Przy kredycie hipotecznym na 25 lat i oprocentowaniu rzędu 7% w skali roku, rata 1 300 zł odpowiada orientacyjnie kwocie kredytu rzędu 180–200 tys. zł (zależnie od parametrów i polityki banku).
Przelicz wpływ poręczenia na przykładzie i sprawdź, co bank liczy jako koszt →
Wniosek: jeżeli poręczenie ma zostać podpisane, limit kwotowy i termin końcowy są ważniejsze niż deklaracje „będzie spłacane terminowo”.
Jak zakończyć lub ograniczyć poręczenie i jak odzyskać pieniądze (regres)?
Zmiana poręczenia w trakcie trwania kredytu wymaga aneksu zaakceptowanego przez bank. Gdy poręczenie dotyczy długu przyszłego, odwołanie działa wyłącznie przed powstaniem długu, a przy długu istniejącym bank nie ma obowiązku zgodzić się na zwolnienie poręczyciela. Po spłacie poręczyciel dochodzi zwrotu od dłużnika (regres). W praktyce najważniejsze jest zabezpieczenie: weksel własny z deklaracją, oświadczenie o poddaniu się egzekucji (art. 777 KPC), a w wybranych sytuacjach hipoteka.
Decyzja: składasz wniosek o aneks (limit, okres, katalog kosztów), po spłacie wysyłasz wezwanie do zapłaty i zabezpieczasz regres, zanim aktywa dłużnika przestaną być „uchwytne”.
| Element | Poręczenie | Współkredyt | Weksel in blanco |
|---|---|---|---|
| Status wobec kredytu | Odpowiedzialność za cudzy dług w granicach poręczenia; wymagana forma pisemna | Strona umowy kredytu, odpowiedzialność za całość | Papier wartościowy, uzupełnienie wg deklaracji |
| Dochódzenie przez bank | Dochódzenie także bezpośrednio, jeżeli nie uzgodniono subsydiarności | Zawsze bezpośrednio, za całość | Po uzupełnieniu, zgodnie z deklaracją |
| BIK i zdolność | Ekspozycja i ryzyko widoczne, częsty spadek zdolności | Pełna ekspozycja | Zależne od raportowania i konstrukcji zabezpieczenia |
| Zgoda małżonka i majątek wspólny | Znaczenie KRO art. 41: zgoda wpływa na możliwość sięgania do majątku wspólnego | Często wymagana | Wpływ pośredni przez egzekucję |
| Przedawnienie (ogólnie) | Roszczenia banku związane z działalnością gospodarczą często: 3 lata; po prawomocnym tytule co do zasady: 6 lat | Jak dla dłużnika głównego | Zależne od roszczenia i trybu dochodzenia |
Ścieżka windykacyjna (orientacyjnie):
- D0: powstaje zaległość
- D+30: monity i propozycje restrukturyzacji (praktyka banków)
- Po przekroczeniu 60 dni zwłoki: uruchomienie warunków „60+30” dla przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania (po uprzedzeniu i upływie min. 30 dni)
- Wypowiedzenie: wymagalność całości
- Pozew lub nakaz: sprzeciw albo odpowiedź w terminie
- Egzekucja: rachunki, wynagrodzenie, majątek
Jak odzyskać regres po spłacie jako poręczyciel
- Zbierz dowody zapłaty, potwierdzenia przelewów, rozliczenie banku, koszty.
- Wyślij wezwanie, termin 7–14 dni, wskaż podstawę i kwotę regresu.
- Zabezpiecz roszczenie, weksel własny z deklaracją, art. 777 KPC, ewentualnie hipoteka.
- Dochodź roszczenia, pilnuj terminów przedawnienia, bo zależą od podstawy i okoliczności sprawy.
Checklista: dokumenty i wnioski
- Umowa poręczenia (forma pisemna): limit, czas trwania, katalog kosztów, ewentualne ograniczenia dochodzenia.
- Umowa kredytu: aneksy, harmonogramy, historia spłat.
- Wypowiedzenie: treść, potwierdzenia doręczeń, korespondencja.
- Weksel in blanco: deklaracja wekslowa, suma maksymalna, przesłanki uzupełnienia.
- Pisma procesowe: sprzeciw lub odpowiedź na pozew, wnioski dowodowe, wnioski o mediację, raty, zabezpieczenie.
Przelicz wpływ poręczenia na Twoją zdolność na przykładzie powyżej →
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Tak. Jeżeli nie uzgodniono inaczej, bank dochodzi roszczenia bezpośrednio od poręczyciela.
Gdy zwłoka przekroczyła 60 dni, a od uprzedzenia o zamiarze przetwarzania danych bez zgody upłynęło co najmniej 30 dni (art. 105a Prawa bankowego).
Zwykle wyłącznie przez aneks zaakceptowany przez bank; jednostronne odwołanie nie zwalnia z odpowiedzialności za dług istniejący.
Odsetki umowne za opóźnienie nie przekraczają maksymalnych: 2 × (stopa referencyjna NBP + 5,5 p.p.).
Zależy od podstawy roszczenia. Roszczenia banku związane z działalnością gospodarczą często przedawniają się po 3 latach, a po prawomocnym tytule co do zasady po 6 latach (Kodeks cywilny art. 118 i 125).
Zgoda wpływa na możliwość zaspokojenia wierzyciela z majątku wspólnego (KRO art. 41). Bez zgody wierzyciel co do zasady kieruje egzekucję do majątku osobistego poręczyciela.
Zawrzyj ugodę, zbierz dowody spłaty i zabezpiecz roszczenie: weksel własny z deklaracją oraz oświadczenie o poddaniu się egzekucji (art. 777 KPC); przy większych kwotach rozważ hipotekę.
- Brak limitu i daty końcowej w poręczeniu.
- Przegapienie terminu na sprzeciw lub odpowiedź na pozew, co kończy się prawomocnością i egzekucją.
- Brak korekty danych w BIK po spłacie lub ugodzie.
Słowniczek: szybkie definicje
- Subsydiarność poręczenia: umowne ograniczenie, że bank dochodzi najpierw od dłużnika głównego.
- Roszczenie regresowe: prawo poręczyciela do zwrotu zapłaconej kwoty od dłużnika.
- Zarzut potrącenia: zaliczenie własnej wierzytelności na poczet roszczenia.
- Klauzula wykonalności: element umożliwiający egzekucję z tytułu wykonawczego.
- Weksel in blanco: weksel bez pełnej treści w chwili podpisu, uzupełniany zgodnie z deklaracją.
Źródła
- Kodeks cywilny (t.j.), Dz.U. 2025 poz. 1071, dostęp 15/01/2026 r.: ISAP
- Prawo bankowe (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1646, dostęp 15/01/2026 r.: ISAP
- Kodeks postępowania cywilnego (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1568, dostęp 15/01/2026 r.: ISAP
- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.), Dz.U. 2023 poz. 2809, dostęp 15/01/2026 r.: ISAP
- Prawo wekslowe (t.j.), Dz.U. 2022 poz. 282, dostęp 15/01/2026 r.: ISAP
- NBP, podstawowe stopy procentowe (stopa referencyjna 4,00% od 04/12/2025 r.), stan na 15/01/2026 r.: NBP
Mapa dowodów
| Teza/liczba w artykule | Źródło | Data |
|---|---|---|
| Poręczenie: definicja, wymóg formy pisemnej, odpowiedzialność jak współdłużnik solidarny, jeżeli nie uzgodniono inaczej | Kodeks cywilny (t.j.), Dz.U. 2025 poz. 1071 (art. 876–887, w tym art. 876 § 2 i art. 881) | 15/01/2026 r. |
| Zasada 60+30 dla przetwarzania danych po wygaśnięciu zobowiązania bez zgody | Prawo bankowe (t.j.), Dz.U. 2024 poz. 1646 (art. 105a) | 15/01/2026 r. |
| Odsetki ustawowe za opóźnienie = stopa ref. NBP + 5,5 p.p.; maksymalne = 2× | Kodeks cywilny + NBP (stopy: 04/12/2025 r.) | 15/01/2026 r. |
| Zgoda małżonka a majątek wspólny | Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j.), Dz.U. 2023 poz. 2809 (art. 41) | 15/01/2026 r. |
| Stopy NBP: stopa referencyjna 4,00% od 04/12/2025 r. | NBP, podstawowe stopy procentowe | 15/01/2026 r. |
Aktualizacja artykułu: 15 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny. Treści nie stanowią porady finansowej, prawnej ani rekomendacji inwestycyjnej w rozumieniu przepisów, w szczególności nie stanowią usługi doradztwa w rozumieniu art. 4 pkt 21 ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Decyzje podejmujesz na własne ryzyko; treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji. Artykuł zawiera linki afiliacyjne.
