- Tarcza dwuwarstwowa = Alerty BIK (wykrywanie) + zastrzeżony PESEL (blokada), użyte razem ograniczają ryzyko wyłudzeń.
- Od 01/06/2024 r. instytucje finansowe weryfikują status PESEL przed zawarciem umów kredytu/pożyczki (gov.pl).
- Zastrzeż PESEL bezpłatnie w mObywatel, odblokuj czasowo na konkretną czynność i ustaw automatyczny powrót do statusu „zastrzeżony”.
- Konsekwencja: alert informuje, blokada PESEL ma zatrzymać zawarcie umowy na Twoje dane.
- Co zrobić teraz: w 15 minut aktywuj Alerty BIK (48 zł/rok), zastrzeż PESEL (0 zł) i przygotuj prosty plan reakcji.
- Jeśli instytucja udzieli kredytu/pożyczki konsumenckiej mimo zastrzeżenia PESEL, co do zasady nie dochodzi roszczeń od osoby, której PESEL wykorzystano, z wyjątkami przewidzianymi w ustawie.
Najskuteczniejsza ochrona tożsamości finansowej w 24 godziny to „Tarcza Dwuwarstwowa”: Alerty BIK + zastrzeżony PESEL. Alert działa jak alarm i informuje o próbie użycia Twoich danych, a zastrzeżony PESEL działa jak blokada, która ma uniemożliwić zawarcie umowy kredytowej.
Jak działa Twoja dwuwarstwowa tarcza: Alerty BIK + zastrzeżony PESEL?
Alerty BIK wykrywają zdarzenia, a zastrzeżony PESEL ma blokować finalizację umów kredytu/pożyczki w zakresie przewidzianym przepisami i wdrożeniami po stronie instytucji.
Alerty BIK wysyłają SMS i e-mail przy zdarzeniach kredytowych na Twoje dane oraz mogą informować o wyciekach danych w ramach Monitoringu Darknetu. Zastrzeżenie PESEL w rejestrze państwowym wymusza na instytucjach objętych obowiązkiem weryfikacji odmowę zawarcia umowy, gdy status widnieje jako „zastrzeżony” (obowiązek weryfikacji od 01/06/2024 r.).
🔎 Monitoring Darknetu: alert może pojawić się, gdy Twoje dane (np. PESEL, e-mail) trafią do nieautoryzowanych baz. Szczegóły i instrukcję dalszych kroków zwykle zobaczysz po zalogowaniu do panelu BIK.
Konfiguracja tarczy w 15 minut: instrukcja krok po kroku
Najpierw zastrzeż PESEL w mObywatel, potem aktywuj Alerty BIK i (opcjonalnie) włącz zastrzeżenie kredytowe BIK jako dodatkowy bezpiecznik działający u partnerów BIK.
- Otwórz aplikację mObywatel, wybierz „Zastrzeż PESEL”.
- Ustaw status „zastrzeżony” i potwierdź tożsamość.
- Cofnij zastrzeżenie czasowo wyłącznie na konkretną czynność, ustaw automatyczny powrót do „zastrzeżony”.
- Załóż konto w BIK i potwierdź tożsamość (np. mObywatel lub przelew weryfikacyjny).
- Aktywuj Alerty BIK w planie rocznym, a następnie rozważ włączenie zastrzeżenia kredytowego jako dodatku.
- Włącz powiadomienia SMS + e-mail i zadbaj o aktualny numer telefonu oraz e-mail w panelu.
Scenariusze ataku: co zrobić, gdy zawyje alarm (przychodzi alert)?
Po alercie zadzwoń do instytucji wskazanej w powiadomieniu, zażądaj wstrzymania procesu i od razu zabezpiecz dowody (zrzuty, SMS, e-mail, numer sprawy, status PESEL).
Pytanie: „Czy po zastrzeżeniu PESEL ktoś weźmie na mnie kredyt?” Odpowiedź: instytucja objęta obowiązkiem weryfikacji powinna sprawdzić status i odmówić zawarcia umowy przy statusie „zastrzeżony”.
- Scenariusz A: PESEL był zastrzeżony. Zażądaj wstrzymania procesu, poproś o numer sprawy i potwierdzenie e-mail. Zapisz datę, godzinę i dane konsultanta.
- Scenariusz B: PESEL nie był zastrzeżony. Natychmiast włącz zastrzeżenie w mObywatel, zadzwoń do instytucji z alertu, żądaj blokady uruchomienia. Następnie pobierz raport BIK i przygotuj reklamację.
- Scenariusz C: wyciek danych z serwisu. Zmień hasła, włącz 2FA, przejrzyj zapytania BIK z ostatnich 30–90 dni, utrzymuj alerty aktywne.
Zastrzeżenie PESEL vs zastrzeżenie dowodu: co i kiedy używać?
Zastrzeżenie PESEL to blokada w państwowym rejestrze, a zastrzeżenie dowodu w systemie ZBP ostrzega uczestników o utracie dokumentu. To nie są zamienniki, działają w innych miejscach i w innym celu.
| Narzędzie | Efekt | Kiedy używać? | Ograniczenia | Koszt |
|---|---|---|---|---|
| Zastrzeżenie PESEL (mObywatel/gov.pl/urząd) | Blokada zawarcia umów kredytu/pożyczki w zakresie przewidzianym przepisami | Domyślnie na stałe, cofnięcie czasowe na konkretną czynność | Może utrudniać czynności typu nowy rachunek, raty/BNPL, duplikat SIM lub część czynności notarialnych, wówczas cofnięcie czasowe bywa konieczne | 0 zł |
| Alerty BIK | Powiadomienia o zdarzeniach kredytowych + Monitoring Darknetu | Ciągle, dla detekcji i budowania dowodów | Brak bezpośredniej blokady zawarcia umowy | 48 zł/rok |
| Dokumenty Zastrzeżone (ZBP) | Informacja o utracie dokumentu trafia do uczestników systemu | Przy kradzieży/zgubie dowodu | Nie zastępuje zastrzeżenia PESEL | Zależnie od kanału zgłoszenia |
| Zastrzeżenie kredytowe BIK | Dodatkowa blokada techniczna u partnerów BIK | Ciągle, jako dodatek do Alertów BIK | Działa tylko u partnerów BIK, nie zastępuje PESEL | W cenie Alertów BIK |
System Dokumenty Zastrzeżone ZBP przekazuje informację o utraconych dokumentach do uczestników systemu i nie zastępuje państwowej blokady PESEL.
Jak sprawdzić raport BIK i historię zapytań, aby wykryć wyłudzenie?
Zamów raport BIK i sprawdź sekcje „zapytania” oraz „nowe zobowiązania”, bo to najszybciej pokazuje próbę wyłudzenia.
- Sygnały alarmowe: zapytania z instytucji, z którymi nie kontaktowałeś się, seria zapytań w krótkim czasie (np. 48 h), wpisy BNPL i mikropożyczek, nagły wzrost liczby zapytań bez realnego finansowania.
- W pakietach rocznych BIK możesz mieć kilka raportów w roku, a pojedynczy raport można kupić osobno.
- Przy nieautoryzowanym wpisie złóż reklamację do instytucji i wniosek o korektę danych, dołącz alerty i raport.
Co dokładnie zrobić, gdy moje dane wyciekły? Zgłoszenia i dowody
Utrzymaj PESEL jako „zastrzeżony”, kontaktuj się z instytucją z alertu, pobierz raport BIK i zabezpiecz ślad dowodowy, zanim zaczniesz „sprzątać” konto i hasła.
- PESEL: status „zastrzeżony” w mObywatel, cofnięcie wyłącznie czasowe.
- Instytucja z alertu: wstrzymanie procesu, numer sprawy, potwierdzenie e-mail, zapisz godzinę i dane konsultanta.
- BIK: pobierz raport, rozważ zastrzeżenie kredytowe jako dodatek.
- Policja/CBZC: zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa, dołącz zrzuty, status PESEL, raport BIK.
- UODO: jako osoba fizyczna możesz złożyć skargę, gdy widzisz bezprawne przetwarzanie danych.
Ile kosztuje ochrona: Alerty BIK, pakiety i narzędzia bezpłatne
Alerty BIK: 48 zł/rok, Pakiet BIK: 139 zł/rok (w tym raporty i alerty), PESEL w mObywatel: 0 zł. W ofercie bywa też Pakiet Max (np. 239 zł/rok, jeśli dostępny).
Ceny wg informacji na stronach BIK, stan na 15/01/2026 r.
Codzienna higiena bezpieczeństwa: logowanie, limity, zaufane urządzenia
2FA, niskie limity i powiadomienia o logowaniu redukują większość ryzyk, bo utrudniają przejęcie konta i „ciche” działania na Twoich danych.
- 2FA i biometria w bankowości oraz skrzynce e-mail, menedżer haseł i długie hasło główne.
- Limity i blokady kanałów, powiadomienia push o logowaniu i transakcjach, jednorazowe karty do e-commerce.
- Zaufane urządzenia w bankowości, przegląd alertów i raportu BIK cyklicznie, szczególnie po incydencie.
Pytanie: „Czy menedżer haseł jest bezpieczny?” Odpowiedź: zwykle tak, jest bezpieczniejszy niż powtarzanie haseł. Użyj silnego hasła głównego i 2FA.
Twój Osobisty Plan Reagowania Kryzysowego (ORK) + checklista
Najlepsza reakcja to ta, którą masz spisaną: telefony do banków, kolejność działań, dowody, zgłoszenia. Alerty trzymaj włączone, a PESEL cofaj tylko na czas formalności.
Checklista – ORK do wydruku
- Numery infolinii Twoich banków i pożyczkodawców, wpisz i trzymaj pod ręką.
- PESEL: zastrzeżony, cofnięcie tylko czasowe z automatycznym powrotem.
- Po alercie: telefon do instytucji, żądanie wstrzymania procesu, zanotuj numer sprawy.
- Dowody: zrzuty alertów/SMS, e-mail, raport BIK, status PESEL, notatka z rozmowy.
- Zgłoszenia: Policja/CBZC, w razie potrzeby UODO, przechowuj potwierdzenia w chmurze lub archiwum.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Tak; od 01/06/2024 r. instytucje objęte obowiązkiem weryfikacji odmawiają zawarcia umowy przy statusie „zastrzeżony”.
48 zł/rok; pakiet z raportami bywa dostępny jako 139 zł/rok. Zastrzeżenie PESEL w mObywatel: 0 zł.
Jest dodatkiem do usług BIK; działa u partnerów BIK i nie obejmuje wszystkich instytucji.
Zwykle nie blokuje bieżącego korzystania z konta, ale może utrudniać np. założenie nowego rachunku, raty/BNPL lub duplikat SIM, wtedy trzeba go czasowo cofnąć.
Nie wcześniej niż po 30 minutach od cofnięcia zastrzeżenia.
Pobierzesz historię weryfikacji w usłudze gov.pl „Sprawdź, kto weryfikował, czy masz zastrzeżony numer PESEL”.
W przypadku kredytu lub pożyczki konsumenckiej przepisy przewidują ochronę osoby, której PESEL wykorzystano, z wyjątkami wskazanymi w ustawie. Zabezpiecz dowody i złóż zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa.
Źródła
- BIK – „Alerty BIK – ochrona przed wyłudzeniem kredytu”, dostęp: 15/01/2026 r., https://www.bik.pl/dla-ciebie/ochrona-dla-ciebie-i-rodziny/alerty-bik
- BIK – „Zastrzeżenie kredytowe”, dostęp: 15/01/2026 r., https://www.bik.pl/dla-ciebie/ochrona-dla-ciebie-i-rodziny/zastrzezenie-kredytowe
- BIK – „Cennik produktów i usług dla konsumentów”, obowiązuje od 01/04/2025 r., dostęp: 15/01/2026 r., PDF
- Gov.pl – „Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie”, 24/05/2024 r., dostęp: 15/01/2026 r., https://www.gov.pl/web/gov/zastrzez-swoj-numer-pesel-lub-cofnij-zastrzezenie
- Gov.pl – „Sprawdź, kto weryfikował, czy masz zastrzeżony numer PESEL”, 01/06/2024 r., dostęp: 15/01/2026 r., https://www.gov.pl/web/gov/sprawdz-kto-weryfikowal-czy-masz-zastrzezony-numer-pesel
- ZBP – „System Dokumenty Zastrzeżone”, dostęp: 15/01/2026 r., https://www.zbp.pl/dla-klientow/zastrzeganie-dokumentow
- CBZC/Policja – „Zgłoś cyberprzestępstwo”, dostęp: 15/01/2026 r., https://cbzc.policja.gov.pl/bzc/zglos-cyberprzestepstwo
- UODO – „Naruszenia ochrony danych osobowych – informacje”, dostęp: 15/01/2026 r., https://uodo.gov.pl/pl/492/2278
Aktualizacja artykułu: 15 stycznia 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny. Treści nie stanowią porady finansowej, prawnej ani rekomendacji inwestycyjnej w rozumieniu przepisów, w szczególności nie stanowią usługi doradztwa w rozumieniu art. 4 pkt 21 ustawy o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami. Decyzje podejmujesz na własne ryzyko; treści nie uwzględniają Twojej indywidualnej sytuacji. Artykuł może zawierać linki afiliacyjne.
