- Biometria behawioralna w bankowości mobilnej to analiza sposobu, w jaki obsługujesz aplikację (np. rytm dotyku, gesty, dynamika pisania), aby wykrywać przejęcie konta lub nadużycie w trakcie sesji.
- To nie jest „Face ID banku”. Biometria fizyczna (odcisk palca, twarz) zwykle działa w telefonie jako metoda odblokowania, a biometria behawioralna ocenia spójność zachowania podczas korzystania z aplikacji.
- Skala jest duża: w raporcie NetB@nk (III kw. 2025 r.) podano 26,8 mln aktywnych użytkowników bankowości mobilnej w Polsce (często podawane jako „ok. 27 mln”).
- Co zrobić w praktyce: oddziel ochronę antyfraudową od zgód marketingowo-analitycznych, potem ogranicz uprawnienia aplikacji w systemie (np. lokalizacja, kontakty, Bluetooth) do funkcji, z których realnie korzystasz.
Biometria behawioralna w bankowości mobilnej to mechanizm antyfraudowy, który porównuje Twoje bieżące zachowanie w aplikacji z profilem wzorcowym i podnosi poziom weryfikacji, gdy sesja „nie pasuje”.
Zmiana telefonu, klawiatury, ustawień dostępności albo uraz dłoni potrafią wywołać dodatkowe potwierdzenia. Dla bezpieczeństwa to plus. Dla prywatności, potrzebujesz wiedzieć, jakie sygnały są zbierane, gdzie kończy się ochrona, a gdzie zaczyna profilowanie.
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| 1) Antyfraud włączony, marketing i analityka wyłączone | Gdy chcesz wysoką ochronę konta, a dane z aplikacji nie mają wspierać personalizacji ofert i kampanii. | Ochrona przed przejęciami, mniej danych używanych poza bezpieczeństwem. | Czasem pojawi się dodatkowe potwierdzenie przy „nietypowej” sesji. | Błędny alarm w złym momencie (false positive). |
| 2) Antyfraud i minimalne uprawnienia systemowe | Gdy nie korzystasz z funkcji wymagających szerokich uprawnień (np. lokalizacji, kontaktów). | Mniej danych „kontekstowych”, większa kontrola prywatności. | Część usług przestaje działać, jeśli odetniesz wymagane uprawnienia (np. lokalizator bankomatów, wybrane funkcje płatności). | Odruchowe „zezwól zawsze” przywraca szeroki dostęp. |
| 3) Aplikacja głównie do autoryzacji, reszta w bankowości internetowej | Gdy chcesz skrócić czas sesji w aplikacji, a przelewy i ustawienia robisz na komputerze. | Mniej interakcji w aplikacji, mniej danych behawioralnych z kanału mobilnego. | Mniej wygody, częstsze przełączanie kanałów. | Słabe zabezpieczenia komputera obniżają ochronę dostępu. |
Przewiń w bok, aby zobaczyć całą tabelę na mniejszych ekranach.
Decyzja w praktyce: najpierw ustaw zgody w banku, potem dopasuj uprawnienia aplikacji w systemie telefonu.
Czym jest biometria behawioralna w bankowości mobilnej i czym różni się od biometrii fizycznej (odcisku palca, Face ID)?
Biometria fizyczna (odcisk palca, rozpoznanie twarzy) najczęściej działa w telefonie i służy do odblokowania urządzenia albo aplikacji. Bank zwykle nie przetwarza „Twojego odcisku palca” wprost, bo weryfikacja odbywa się po stronie systemu operacyjnego.
Biometria behawioralna dotyczy tego, jak obsługujesz aplikację: rytmu dotyku, gestów, dynamiki pisania, sekwencji działań. Cel jest antyfraudowy: wykrywanie przejęcia urządzenia, konta albo sesji.
Różnica w praktyce: biometria fizyczna otwiera drzwi, a biometria behawioralna sprawdza, czy osoba, która weszła, zachowuje się jak właściciel.
Jak działa „odcisk zachowania” w aplikacji bankowej i na jakim etapie sesji jest budowany profil użytkownika?
Profil buduje się w tle, np. przy logowaniu, przejściu do historii rachunku, dodawaniu odbiorcy, wpisywaniu kwoty i zatwierdzaniu przelewu. Mechanizm działa jako kontrola ciągła w trakcie sesji, a nie tylko w jednym punkcie.
Efekt widoczny dla Ciebie to różny poziom „tarcia”: gdy sesja jest zgodna z profilem, zwykle nie ma dodatkowych pytań. Gdy występuje odchylenie, pojawia się dodatkowy krok, ponowne logowanie, potwierdzenie operacji albo wstrzymanie do wyjaśnienia.
W części wdrożeń system „uczy się” zmian w czasie, bo styl korzystania zmienia się wraz ze sprzętem i nawykami.
Jakie dane o zachowaniu telefonu i użytkownika są analizowane (dotyk, gesty, tempo, czujniki, kontekst urządzenia)?
Poniżej masz typowe kategorie danych opisywane w materiałach banków i dostawców rozwiązań antyfraudowych.
| Kategoria danych | Przykłady | Cel w bankowości mobilnej |
|---|---|---|
| Interakcje na ekranie | gesty, przewijanie, rytm dotyku, sekwencje kliknięć | ocena, czy sesję prowadzi ten sam użytkownik |
| Dynamika pisania | tempo, rytm, pauzy, poprawianie błędów | wykrywanie nietypowego wprowadzania danych |
| Kontekst techniczny urządzenia | model, system, wersje, integralność środowiska, sygnały o modyfikacjach | ocena ryzyka sesji i odporności na malware |
| Czujniki ruchu | akcelerometr, żyroskop | spójność sposobu trzymania i używania urządzenia |
Przewiń w bok, aby zobaczyć całą tabelę na mniejszych ekranach.
Jak bank wykrywa anomalię i przejęcie konta na podstawie behawioru, a kiedy system może się mylić (false positive)?
System porównuje bieżącą sesję z Twoim profilem i wylicza wynik ryzyka. Alarmem bywa nagła zmiana tempa pisania, gestów, sekwencji działań lub środowiska technicznego, czasem także kontekstu urządzenia po aktualizacji systemu.
False positive zdarza się po zmianie klawiatury, ustawień dostępności, przy korzystaniu w rękawiczkach, po przesiadce na większy ekran albo po dużej aktualizacji systemu. Wtedy bank dołącza dodatkową weryfikację albo wstrzymuje operację do potwierdzenia.
Do czego banki używają biometrii behawioralnej poza bezpieczeństwem, czyli gdzie zaczyna się profilowanie i segmentacja ryzyka?
W bankowości mobilnej podstawowy cel biometrii behawioralnej to ochrona transakcji i wykrywanie przejęcia sesji. Te same sygnały bywają używane do zarządzania „tarciem” w aplikacji, czyli częstotliwością dodatkowych potwierdzeń w zależności od ryzyka sesji.
Granica prywatności jest praktyczna: jeśli w ustawieniach zgód lub dokumentach banku widzisz cele typu marketing, personalizacja, analityka, badanie satysfakcji powiązane z danymi o korzystaniu z aplikacji, to jest obszar wykraczający poza czystą ochronę.
Czy biometria behawioralna to dane biometryczne w rozumieniu RODO i jakie obowiązki ma bank (podstawa prawna, informacja, retencja)?
RODO opisuje dane biometryczne jako dane osobowe wynikające ze specjalnego przetwarzania technicznego cech fizycznych, fizjologicznych lub behawioralnych, które umożliwiają lub potwierdzają jednoznaczną identyfikację osoby.
W praktyce antyfraudu liczy się, jaki jest cel (ochrona i ocena ryzyka vs uwierzytelnienie), jaka jest podstawa prawna oraz jaka jest retencja (jak długo profil i logi są przechowywane). Nie każda automatyczna ocena ryzyka jest „zautomatyzowaną decyzją” z art. 22 RODO: często to mechanizm, który dokłada dodatkowe potwierdzenie, a nie decyzja wywołująca skutki prawne.
Bank powinien jasno opisać: kategorie danych, cele, podstawę prawną, okres przechowywania, odbiorców (np. dostawcy IT, dostawcy rozwiązań antyfraudowych) oraz Twoje prawa, w tym dostęp do informacji o profilowaniu i sprzeciw wobec przetwarzania opartego o uzasadniony interes.
| Obowiązek banku | Co to znaczy dla Ciebie | Gdzie tego szukać |
|---|---|---|
| Informacja o przetwarzaniu | opis celu, kategorii danych, odbiorców i praw | polityka prywatności, klauzule informacyjne, regulaminy |
| Minimalizacja i ograniczenie przechowywania | profil i logi nie powinny być przechowywane bezterminowo | sekcja „okres przechowywania”, „retencja” |
| Informacja o profilowaniu i automatyzacji | wiesz, czy ocena ryzyka wpływa na ścieżkę weryfikacji i blokady | sekcje „profilowanie”, „zautomatyzowane decyzje” |
Przewiń w bok, aby zobaczyć całą tabelę na mniejszych ekranach.
Jakie są realne ryzyka dla prywatności: fingerprinting urządzenia, łączenie danych, scoring behawioralny i „ciche” atrybuty?
Fingerprinting urządzenia to budowa rozpoznawalnego zestawu cech technicznych, który odróżnia Twój telefon od innych. W praktyce dochodzą też „ciche” atrybuty: parametry środowiska, zestaw wersji, sygnały integralności oraz charakterystyczne wzorce interakcji.
Ryzyko rośnie, gdy dane z aplikacji są łączone w obrębie grupy kapitałowej lub u dostawców technologii oraz gdy ocena behawioralna wpływa na traktowanie klienta w procesach niezwiązanych z ochroną transakcji.
Jak ograniczyć profilowanie w bankowości mobilnej bez psucia bezpieczeństwa: ustawienia prywatności, uprawnienia, nawyki i alternatywy logowania?
Zacznij od ustawień zgód w banku: marketing, personalizacja, analityka, badania. Potem przejdź do ustawień telefonu i ogranicz uprawnienia aplikacji bankowej, zwłaszcza lokalizację, kontakty i Bluetooth, wszędzie tam, gdzie nie są potrzebne do używanych funkcji.
- Rozdziel cele: zgody marketingowe i analityczne wyłącz, ochronę transakcji zostaw.
- Utrzymuj higienę urządzenia: aktualizacje, blokada ekranu, brak modyfikacji systemu, instalacje tylko ze sklepów.
- Skróć ekspozycję: ustawienia i konfiguracje rób świadomie, nie „klikaj w ciemno” w komunikaty i zgody.
| Warstwa kontroli | Co ustawiasz | Wpływ na prywatność | Wpływ na bezpieczeństwo |
|---|---|---|---|
| Zgody w banku | marketing, personalizacja, analityka | mniej danych do celów poza ochroną | ochrona transakcji zostaje, jeśli bank jej nie wiąże ze zgodami marketingowymi |
| Uprawnienia w telefonie | lokalizacja, kontakty, Bluetooth, mikrofon | mniej danych kontekstowych „z systemu” | część funkcji wymaga uprawnień (np. NFC w zależności od usługi) |
| Nawyki | czas sesji, potwierdzanie operacji, limity | mniej przypadkowych zgód i kliknięć | wyższa odporność na socjotechnikę i przejęcia |
Przewiń w bok, aby zobaczyć całą tabelę na mniejszych ekranach.
Co sprawdzić w praktyce: jakie pytania zadać bankowi i jak czytać politykę prywatności, aby wiedzieć, co dokładnie jest zbierane i po co?
W polityce prywatności szukaj rozdziałów: cele przetwarzania, kategorie danych, podstawa prawna, okres przechowywania, profilowanie, odbiorcy danych, prawa osoby. Jeśli dokument jest ogólny, bank powinien doprecyzować, jak to działa w kanale mobilnym.
| Pytanie do banku | Po co je zadajesz | Odpowiedź, której szukasz |
|---|---|---|
| Jakie kategorie sygnałów obejmuje ochrona behawioralna (ekran, klawiatura, czujniki, środowisko)? | ustalasz realny zakres danych | konkretna lista kategorii, bez ogólnych haseł |
| Czy sygnały behawioralne są używane wyłącznie do bezpieczeństwa, czy także do analityki i personalizacji? | oddzielasz ochronę od profilowania | jasny podział celów, podstaw prawnych i ustawień zgód |
| Gdzie odbywa się przetwarzanie: w telefonie, w banku, u dostawcy technologii (kto jest odbiorcą danych)? | weryfikujesz przepływ danych i podmioty | lista odbiorców i rola podmiotów przetwarzających |
| Jaki jest okres retencji profilu i logów oraz kryteria jego ustalania? | sprawdzasz proporcjonalność przechowywania | konkretny okres albo konkretne kryteria |
| Czy blokada operacji wynika z automatycznej oceny i jak wygląda odwołanie (kontakt, terminy, „człowiek w pętli”)? | ustalasz ścieżkę reklamacji i wyjaśnień | procedura, terminy, kanał kontaktu |
Przewiń w bok, aby zobaczyć całą tabelę na mniejszych ekranach.
Checklista: jak ograniczyć profilowanie w aplikacji bankowej
- Sprawdź zgody w banku: wyłącz marketing, personalizację i analitykę, a ochronę transakcji zostaw aktywną.
- Ogranicz uprawnienia aplikacji w telefonie: zostaw tylko te, które są potrzebne do używanych funkcji (np. NFC do płatności zbliżeniowych, jeśli korzystasz).
- Wzmocnij dostęp: blokada ekranu, PIN do aplikacji, biometria telefonu jako metoda odblokowania.
- Zweryfikuj politykę prywatności: cele, kategorie danych, odbiorcy, retencja, profilowanie, zautomatyzowane oceny.
- Ułóż plan awaryjny: numer infolinii, procedura zastrzegania dostępu, limity przelewów, szybka blokada kanałów.
Słowniczek pojęć
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym jest biometria behawioralna w bankowości mobilnej?
To analiza wzorców korzystania z aplikacji i urządzenia (np. gestów, tempa, dynamiki pisania) w celu wykrywania przejęć konta i ryzykownych sesji.
Czy bank „czyta”, co piszę i przeglądam w aplikacji, gdy działa ochrona behawioralna?
Co do zasady rozwiązania antyfraudowe analizują wzorce interakcji (np. rytm, tempo, nacisk, sposób przewijania), a nie treść. Konkretne kategorie danych i cele wynikają z dokumentów banku (polityka prywatności, klauzule informacyjne).
Czy biometria behawioralna to dane biometryczne w rozumieniu RODO?
RODO obejmuje cechy behawioralne w definicji danych biometrycznych. To, czy wchodzi w grę „szczególna kategoria danych”, zależy od celu i sposobu przetwarzania, a bank powinien opisać cele, podstawę prawną, odbiorców i retencję.
Dlaczego aplikacja nagle prosi o dodatkowe potwierdzenia, mimo że to ja?
Zmiana telefonu, klawiatury, ustawień albo warunków technicznych podnosi wynik ryzyka sesji. Bank dokłada weryfikację albo wstrzymuje operację do potwierdzenia.
Jak odciąć profilowanie marketingowe, a zostawić zabezpieczenia antyfraudowe?
Wyłącz zgody marketingowe i analityczne w banku, a ochronę transakcji pozostaw aktywną. Potem ogranicz uprawnienia aplikacji w telefonie do funkcji, z których korzystasz.
Czy przysługuje mi sprzeciw wobec profilowania w aplikacji bankowej?
Sprzeciw dotyczy przetwarzania opartego o uzasadniony interes, a bank opisuje procedurę w dokumentach RODO. Zgody marketingowe cofniesz niezależnie.
Jakie jedno pytanie najszybciej wykryje użycie danych behawioralnych poza antyfraudem?
Zapytaj, czy sygnały behawioralne służą wyłącznie bezpieczeństwu, czy także analityce, personalizacji lub marketingowi, oraz poproś o podstawę prawną i retencję.
Źródła i podstawa prawna
- Związek Banków Polskich, raport NetB@nk, III kw. 2025, publikacja: 18/12/2025 r., dostęp: 17/01/2026 r.
- Bank Pekao S.A., „Ochrona behawioralna”, dostęp: 17/01/2026 r.
- VeloBank S.A., „Weryfikacja behawioralna”, dostęp: 17/01/2026 r.
- Biuro Informacji Kredytowej S.A., „Platforma Biometrii Behawioralnej BIK”, dostęp: 17/01/2026 r.
- BIK, „Platforma Weryfikacji Behawioralnej” (materiał opisowy), dostęp: 17/01/2026 r.
- Grupa Robocza art. 29 (WP251), „Wytyczne w sprawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji i profilowania” (PDF), dostęp: 17/01/2026 r.
- Komisja Europejska, Rozporządzenie delegowane (UE) 2018/389 (RTS SCA/PSC), dostęp: 17/01/2026 r.
- European Banking Authority, materiały konsultacyjne dot. SCA i komunikacji bezpiecznej (PSD2), dostęp: 17/01/2026 r.
Dane i opisy oparte na publicznie dostępnych źródłach wskazanych powyżej, stan na 17/01/2026 r.
Co zrobisz po przeczytaniu tego artykułu?
- Sprawdź zgody w aplikacji i bankowości internetowej, wyłącz marketing i analitykę, a ochronę zostaw aktywną.
- Ustaw minimalne uprawnienia aplikacji bankowej w systemie telefonu, zostaw tylko to, co jest potrzebne do używanych usług.
- Wyślij pytania do banku o zakres danych, odbiorców, retencję i profilowanie, aby wiedzieć, jak działa biometria behawioralna w Twoim przypadku.
